1. “Bất tử hóa” các Session (Persistence)#

Đây là tính năng “ăn tiền” nhất của tmux đối với DevOps.

• Vấn đề: Khi bạn đang chạy một script quan trọng (ví dụ: database migration, backup, hay build app) mất hàng tiếng đồng hồ, rủi ro lớn nhất là mất kết nối mạng hoặc lỡ tay tắt cửa sổ terminal. Khi đó, process đang chạy sẽ bị kill ngay lập tức -> Hậu quả khôn lường.

• Giải pháp tmux: Tmux chạy tách biệt (detach) khỏi terminal hiện tại. Nếu rớt mạng hay tắt máy tính, session tmux vẫn chạy ngầm trên server.

• Thực tế: Bạn có thể SSH vào server, gõ lệnh chạy update, tắt máy đi ngủ. Sáng mai mở máy lên, SSH lại, dùng lệnh tmux attach và thấy mọi thứ vẫn đang chạy hoặc đã hoàn thành trọn vẹn.

2. Quản lý đa nhiệm trên một kết nối SSH duy nhất#

Thay vì phải mở 5-6 cửa sổ iTerm hay PuTTY để kết nối vào cùng một server (mỗi cửa sổ làm một việc), tmux cho phép bạn làm tất cả trong một.

• Panes (Chia ô): Bạn có thể chia màn hình thành nhiều ô nhỏ (ngang/dọc).

  • Ví dụ DevOps: Ô bên trái sửa file config nginx (vim), ô bên phải xem log (tail -f), ô bên dưới restart service. Tất cả diễn ra cùng lúc trên một màn hình.

• Windows (Tab): Tạo nhiều cửa sổ ảo khác nhau trong cùng một session.

  • Window 1: Backend logs.

  • Window 2: Database query.

  • Window 3: Htop monitoring.

3. Pair Programming & Debugging từ xa#

Tmux cho phép nhiều người dùng cùng truy cập vào một session (Shared Session).

• Kịch bản: Server đang gặp lỗi nghiêm trọng. Bạn (ở Sài Gòn) và đồng nghiệp (ở Hà Nội) cùng SSH vào server và attach vào cùng một tmux session.

• Lợi ích: Cả hai sẽ nhìn thấy chung một màn hình, chung con trỏ chuột. Bạn gõ lệnh, đồng nghiệp nhìn thấy ngay lập tức. Đây là cách cực kỳ hiệu quả để hướng dẫn người mới hoặc debug tập thể (War room).

4. Lưu giữ Context (Ngữ cảnh làm việc)#

DevOps thường phải quản lý nhiều dự án hoặc nhiều cụm server (cluster) khác nhau.

• Bạn có thể tạo các session đặt tên riêng biệt: tmux new -s production, tmux new -s staging.

• Khi cần chuyển ngữ cảnh, bạn chỉ cần detach khỏi staging và attach vào production. Mọi thứ (thư mục đang đứng, lịch sử lệnh, các file đang mở) vẫn y nguyên như lúc bạn rời đi. Không cần phải cd hay zoxide lại từ đầu.

5. Khả năng tùy biến mạnh mẽ (Scriptable)#

Tmux cực kỳ linh hoạt nhờ file cấu hình .tmux.conf.

• Bạn có thể tạo các phím tắt (keybindings) riêng để thao tác nhanh hơn.

• Có thể tích hợp thanh trạng thái (status bar) hiển thị thông tin quan trọng: CPU load, RAM usage, IP address, hoặc thậm chí là tên bài hát đang nghe, ngay dưới đáy terminal.

• Hệ sinh thái plugin phong phú (như tmux-resurrect để lưu lại session ngay cả khi reboot server).

6. Đồng bộ hóa thao tác (Synchronize Panes)#

Một tính năng ít người biết nhưng cực hay cho DevOps quản lý cụm server.

• Bạn có thể mở 4 pane, SSH vào 4 server khác nhau trong mỗi pane.

• Bật chế độ synchronize-panes.

• Khi bạn gõ lệnh apt-get update ở một pane, cả 3 pane còn lại cũng tự động gõ y hệt lệnh đó. Giúp thao tác hàng loạt cực nhanh.

Bước 1: Cài đặt#

• Cài đặt tmux trên server (https://github.com/tmux/tmux/wiki/Installing)

1
sudo apt install tmux        # Ubuntu/Debian

Workflow chuẩn: Mở Kitty trên laptop -> SSH vào server -> Gõ tmux -> Làm việc trong đó.

Bước 2: Khái niệm “Phím Prefix” (Quan trọng nhất)#

Trong Kitty, bạn dùng phím tắt trực tiếp (VD: Ctrl+Shift+Enter). Nhưng trong Tmux, để tránh xung đột phím với các chương trình khác, bạn cần dùng một “chìa khóa” trước.

Mặc định, chìa khóa đó là: Ctrl + b (giữ Ctrl bấm b, rồi thả cả 2 ra).

• Mình sẽ gọi tắt là [Prefix].

Bước 3: Các lệnh sinh tồn cơ bản#

• SSH vào server và thực hành ngay nhé!

1. Tạo phiên làm việc (Session) mới:

1
tmux new -s my_work
2
# "my_work" là tên session, đặt sao cũng được

2. Chia màn hình (Panes):

• Chia đôi theo chiều dọc: Bấm [Prefix] rồi bấm % (Shift + 5).

• Chia đôi theo chiều ngang: Bấm [Prefix] rồi bấm ” (Shift + ’).

• Di chuyển giữa các ô: Bấm [Prefix] rồi bấm Phím mũi tên.

• Tắt một ô: Gõ lệnh exit hoặc bấm [Prefix] rồi x -> chọn y.

3. Quản lý cửa sổ (Windows - giống Tab trong trình duyệt):

• Tạo cửa sổ mới: Bấm [Prefix] rồi bấm c (create).

• Chuyển cửa sổ: Bấm [Prefix] rồi bấm số 0, 1, 2… hoặc n (next), p (previous).

4. Thoát tạm (Detach) - Tính năng “bất tử”: Đang làm việc dở, bạn muốn tắt máy đi về?

• Bấm [Prefix] rồi bấm d (detach).

• Bạn sẽ thoát ra ngoài shell bình thường, nhưng session my_work vẫn chạy ngầm.

5. Quay lại làm việc (Attach): Hôm sau bạn SSH vào lại server:

• Xem danh sách các session đang chạy:

1
tmux ls

• Chui vào lại session cũ:

1
tmux attach -t my_work

6. Cuộn trang (Scroll): Đây là cái người mới hay bực mình nhất vì lăn chuột không được.

• Bấm [Prefix] rồi bấm [.

• Giờ bạn có thể dùng phím mũi tên hoặc PageUp/PageDown để xem lại log cũ.

• Bấm q để thoát chế độ cuộn.

Cách 1: “Tuyệt chiêu” phím Shift (Dùng ngay lập tức)#

Đây là cách đơn giản nhất để copy từ tmux ra ngoài (ví dụ paste vào trình duyệt, Slack, VS Code).

• Thao tác: Nhấn giữ phím Shift (trên Mac đôi khi là phím Option hoặc Fn tùy setting của Kitty), sau đó dùng chuột bôi đen văn bản như bình thường.

• Hiện tượng: Bạn sẽ thấy màu bôi đen thay đổi (thường là màu xám của hệ thống chứ không phải màu vàng/xanh của tmux).

• Copy: Lúc này Kitty đã giành lại quyền điều khiển chuột. Bạn cứ Cmd+C (Mac) hoặc Ctrl+Shift+C (Linux) như bình thường.

• Nhược điểm: Nếu bạn chia màn hình (split pane) theo chiều dọc, cách này sẽ copy luôn cả nội dung của ô bên cạnh (vì nó copy theo dòng ngang của màn hình).

Cách 2: Copy/Paste nội bộ trong Tmux (Chuẩn DevOps)#

Cách này dùng khi bạn muốn copy một dòng log ở trên và paste vào dòng lệnh ở dưới ngay trong cùng một server, mà không cần dùng chuột.

Quy trình hoạt động như sau:

1. Vào chế độ Copy (Copy Mode): Bấm [Prefix] + [ (Lúc này bạn sẽ thấy số dòng hiện ra ở góc trên bên phải).

2. Di chuyển con trỏ: Dùng các phím mũi tên để di chuyển đến ký tự bắt đầu muốn copy.

3. Bắt đầu bôi đen: Bấm Space (Phím cách). Sau đó di chuyển mũi tên để bôi đen vùng cần chọn. (Giống như bạn đang drag chuột vậy).

4. Copy (Lưu vào bộ nhớ đệm của Tmux): Bấm Enter. (Lúc này bạn sẽ tự động thoát khỏi Copy Mode).

5. Paste (Dán ra): Di chuyển đến nơi cần dán, bấm [Prefix] + ]

Cách 3: Cấu hình phím tắt giống Vim (Khuyên dùng)#

Là DevOps, khả năng cao bạn đã quen hoặc sẽ phải dùng Vim. Tại sao không biến thao tác copy trong tmux y hệt như Vim?

Bạn mở file ~/.tmux.conf và thêm dòng này vào:

1
# Sử dụng phím tắt vi trong chế độ copy
2
setw -g mode-keys vi

Sau đó chạy tmux source-file ~/.tmux.conf.

Bây giờ quy trình copy sẽ “sướng” hơn nhiều:

1. [Prefix] + [ (Vào chế độ copy).

2. Dùng h, j, k, l để di chuyển (nhanh hơn phím mũi tên).

3. Bấm v để bắt đầu bôi đen (Visual mode).

4. Bấm y để copy (Yank) và thoát.

5. [Prefix] + ] để paste.

Tóm tắt sự khác biệt về “Clipboard” Bạn cần phân biệt rõ 2 loại bộ nhớ tạm (Clipboard):

1. System Clipboard: Của hệ điều hành (MacOS/Windows). Dùng để paste ra trình duyệt, Slack.

-> Dùng Cách 1 (giữ Shift).

1. Tmux Buffer: Bộ nhớ riêng của Tmux trên server.

-> Dùng Cách 2 hoặc Cách 3.

Nâng cao: Có cách để khi bấm y trong Tmux (Cách 3), nó tự động đẩy vào System Clipboard luôn. Nhưng việc cấu hình này hơi phức tạp (cần cài thêm xclip trên Linux hoặc reattach-to-user-namespace trên Mac cũ). Với người mới, mình khuyên bạn chưa nên đụng vào vội để tránh rối. Hãy thuần thục phím Shift và phím Prefix + [ ] trước.

1. Thay đổi thói quen cơ bản (Key Mapping)#

Đây là những dòng thay đổi cách bạn tương tác với bàn phím để đỡ mỏi tay hơn.

1
# change the prefix from 'C-b' to 'C-a'
2
unbind C-b
3
set -g prefix C-a
4
bind C-a send-prefix

• Giải thích: Mặc định phím gọi lệnh là Ctrl + b. Tác giả đổi thành Ctrl + a.

• Tại sao: Phím a nằm ngay ngón út tay trái, dễ bấm hơn nhiều so với việc vươn tay ra bấm b. (Lưu ý: Nếu bạn dùng Ctrl+a trong terminal để về đầu dòng lệnh, bạn sẽ cần bấm Ctrl+a hai lần để gửi lệnh đó đi).

1
# start with window 1 (instead of 0)
2
set -g base-index 1
3
set -g pane-base-index 1

• Giải thích: Mặc định tmux đánh số cửa sổ từ 0. Tác giả đổi thành bắt đầu từ 1.

• Tại sao: Trên bàn phím, phím số 1 nằm sát bên trái, gần phím Ctrl+a. Phím số 0 nằm tít bên phải. Khi muốn chuyển nhanh sang cửa sổ đầu tiên (Prefix + 1), tay bạn không cần di chuyển nhiều.

2. Tối ưu hóa thao tác chia màn hình (Splitting)#

Đây là phần “đắt giá” nhất cho DevOps.

1
# split panes using | and -
2
bind | split-window -h -c "#{pane_current_path}"
3
bind - split-window -v -c "#{pane_current_path}"

• Giải thích:

  • Thay vì dùng phím % và " (khó nhớ) để chia màn hình, tác giả dùng:

    • | (hình gạch đứng) để chia dọc.

    • - (hình gạch ngang) để chia ngang.

  • Quan trọng: -c "#{pane_current_path}"

• Tại sao: Giả sử bạn đang đứng ở thư mục sâu thẳm /var/log/nginx/error/ để debug. Khi bạn chia màn hình mới, nó sẽ tự động mở ngay tại thư mục đó, thay vì nhảy về thư mục home (~). Tiết kiệm thời gian cd lại.

3. Tăng tốc độ điều hướng (Navigation)#

1
# Use Alt-arrow keys without prefix key to switch panes
2
bind -n M-Left select-pane -L
3
bind -n M-Right select-pane -R
4
bind -n M-Up select-pane -U
5
bind -n M-Down select-pane -D

• Giải thích: bind -n nghĩa là không cần bấm Prefix. M là phím Meta (thường là phím Alt hoặc Option trên Mac).

• Tác dụng: Thay vì phải bấm Ctrl+a rồi thả ra rồi bấm mũi tên để chuyển ô. Bây giờ bạn chỉ cần giữ Alt + Phím mũi tên là bay nhảy qua lại giữa các ô. Cực kỳ nhanh

4. Tinh chỉnh hệ thống (System Tweaks)#

1
# shorten command delay
2
set -sg escape-time 1

• Giải thích: Giảm độ trễ khi bấm phím Esc.

• Tại sao: Nếu bạn dùng Vim hoặc NeoVim bên trong tmux, mặc định tmux sẽ đợi một chút sau khi bạn bấm Esc. Điều này làm Vim cảm giác bị lag. Dòng này sửa lỗi đó.

1
# reload config file
2
bind r source-file ~/.tmux.conf

• - Tác dụng: Khi bạn sửa file config xong, chỉ cần bấm Prefix + r là nó cập nhật ngay. Không cần tắt bật lại tmux.

5. Giao diện & Thẩm mỹ (The Eye Candy)#

Phần lớn nửa dưới của file config (# Design Tweaks) là để làm đẹp thanh trạng thái (Status bar).

• Màu sắc: Tác giả chọn tông màu chủ đạo là Đỏ và Vàng.

• Powerline Symbols: Tác giả sử dụng các ký tự đặc biệt ,  để tạo hiệu ứng bo tròn (pill-shaped) cho các tab trên thanh status bar.

  • Lưu ý: Để hiển thị được các hình bán nguyệt này, máy tính của bạn (Kitty terminal) cần phải cài Nerd Fonts (ví dụ: JetBrainsMono Nerd Font). Nếu không cài, nó sẽ hiện ra các ô vuông lỗi font.

• Logic thông minh:

1
set -g status-left '#{?client_prefix,#[fg=green],#[fg=red]} '

Dòng này rất hay: Bình thường cái cục bên trái màu Đỏ. Nhưng khi bạn bấm Ctrl+a (Prefix), nó sẽ chuyển sang màu Xanh lá. -> Tác dụng: Giúp bạn biết rõ mình đã bấm phím Prefix hay chưa, tránh việc gõ nhầm lệnh.

Tổng kết: cần lưu ý khi sử dụng:

1. Phím Prefix: Bạn phải làm quen lại với Ctrl+a thay vì Ctrl+b (hoặc sửa lại file config thành C-b nếu muốn giữ mặc định).

2. Font chữ: Hãy chắc chắn Kitty của bạn đang dùng một Nerd Font để hiển thị đẹp các ký tự.

3. Phím Alt: Trên MacOS, đôi khi phím Option (Alt) không hoạt động như phím Meta ngay lập tức. Bạn cần vào cấu hình Kitty (macos_option_as_alt yes) để cụm phím Alt + Mũi tên hoạt động.

Việc cần làm ngay: Copy nội dung này vào ~/.tmux.conf của bạn, sau đó chạy lệnh:

1
tmux source-file ~/.tmux.conf

Và tận hưởng sự chuyên nghiệp!